Chuẩn hóa bộ máy tinh gọn và nâng cao tính tự quản
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP được ban hành dựa trên các căn cứ pháp lý quan trọng như Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025. Văn bản này kế thừa và phát triển các quy định cũ nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng tổ chức tự quản cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu quả, phù hợp với quy mô dân cư và đặc điểm địa bàn.
Điểm nổi bật trong tổ chức nhân sự tại cơ sở là việc quy định rõ ràng mỗi thôn chỉ có chức danh Trưởng thôn, và mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng tổ dân phố là người hoạt động không chuyên trách. Bên cạnh đó, tùy thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ và khả năng ngân sách, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định bố trí thêm các chức danh tham gia hoạt động hỗ trợ. Đáng chú ý, để bảo đảm tính ổn định trong quản lý, nhiệm kỳ của Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố được ấn định đồng bộ là 05 năm. Trong các trường hợp khuyết nhân sự hoặc có sự thay đổi địa giới hành chính, Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền chỉ định nhân sự lâm thời với thời hạn điều hành không quá 06 tháng.
Phân định rõ ràng tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm nhất trong Nghị định lần này là việc cụ thể hóa tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình của thôn và tổ dân phố theo từng vùng địa lý khác nhau. Quy định mới thiết lập một khung tiêu chuẩn chi tiết nhằm tránh tình trạng manh mún hoặc quá tải trong quản lý hành chính.
Tại hai đô thị đặc biệt là thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tiêu chuẩn được đặt ra ở mức cao nhất khi một thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên và tổ dân phố phải đạt từ 700 hộ trở lên. Đối với vùng đồng bằng sông Hồng, Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long, quy mô tiêu chuẩn được áp dụng đồng đều là từ 400 hộ trở lên đối với thôn và từ 550 hộ trở lên đối với tổ dân phố. Trong khi đó, khu vực Bắc Trung bộ yêu cầu quy mô tương ứng là 350 hộ và 450 hộ. Vùng duyên hải Nam Trung bộ cùng Tây Nguyên áp dụng mức 300 hộ đối với thôn và 450 hộ đối với tổ dân phố. Cuối cùng, vùng trung du và miền núi phía Bắc có mức tiêu chuẩn vừa phải hơn với yêu cầu từ 150 hộ trở lên đối với thôn và từ 300 hộ trở lên đối với tổ dân phố. Ngoài ra, đối với các địa bàn đặc thù như miền núi, vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc vùng tái định cư, quy mô số hộ gia đình có thể được xem xét thấp hơn tùy theo hướng dẫn cụ thể của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Đột phá trong chính sách khoán quỹ phụ cấp và chuyển đổi số
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP mang đến tin vui cho đội ngũ cán bộ cơ sở khi thiết lập chế độ khoán quỹ phụ cấp linh hoạt và hấp dẫn hơn, bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội. Cụ thể, mức khoán quỹ phụ cấp bằng 8,0 lần mức lương cơ sở được áp dụng cho các thôn có từ 700 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ trở lên, hoặc các địa bàn trọng điểm về quốc phòng, biên giới, hải đảo và thôn đặc biệt khó khăn. Các trường hợp còn lại được hưởng mức khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở. Nghị định cũng mở cơ chế cho phép các tỉnh, thành phố có nguồn lực tự cân đối ngân sách địa phương được quyết định mức khoán cao hơn mà không cần phải xin ý kiến từ các bộ, cơ quan trung ương.
Không chỉ dừng lại ở chính sách đãi ngộ, văn bản mới của Chính phủ còn đặt ra yêu cầu mạnh mẽ về việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại cộng đồng. Người hoạt động không chuyên trách tại cơ sở sẽ được ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các nền tảng số, cập nhật dữ liệu và hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Hiệu lực thi hành: Nghị định số 185/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 26 tháng 5 năm 2026. Văn bản này đồng thời bãi bỏ các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố từng được ban hành trước đó tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP. Sự ra đời của Nghị định mới được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực to lớn cho đội ngũ cán bộ cơ sở và nâng cao toàn diện hiệu quả hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư trong kỷ nguyên số.
Chi tiết Văn bản xem tại đây:
Phòng Văn hóa - Xã hội phường